Ciné 9,5 Nederland
De Nederlandse 9,5mm filmclub
Filmformaat
9,5mm is de 80 gepasseerd
In november 1922 werd door Pathé het Pathé-Baby 9,5 mm. formaat geintroduceerd. Eerst alleen als huisbioscoop, door een projector met bijbehorend projectiescherm en films voor vertoning op de markt te brengen. Een jaar later kwam ook de camera, zodat men zelf op 9,5 mm. kon gaan filmen. Dat betekende een definitieve doorbraak naar de amateurfilm.
In 1923 kon Nederland met het formaat kennismaken, dat in die jaren ook wel ‘kleinfilm’ werd genoemd. Een formaat met middenperforatie. Niet de enige, zoals wel wordt verondersteld. Andere formaten met middenperforatie waren er al eerder, zoals de 17,5 mm. Biokam (1898), de daarop sterk lijkende 17,5 mm. Ernemann (1903) en de 15 mm. Pocket Chrono (1900).
De eerste 9,5 mm. projectoren en camera’s waren compact van afmeting. De bedoeling om een zo’n breed mogelijk publiek hiervoor te interesseren zal daarbij een rol hebben gespeeld. Hoewel het een luxe bleef en deze liefhebberij alleen was weggelegd voor degenen die zich dit konden permiteren.
Pathé bracht vele verkleiningen van 35 mm. films uit op het 9,5 mm. formaat. Van amusement tot educatief. De Pathé-Baby projector zal naast de huiskamer ook een rol in het onderwijs hebben gespeeld. Verder zullen de filmpjes een stimulans van Pathé zijn geweest, maar ook een inspiratiebron, om zelf films te gaan maken. De eerste uitgaven op 9,5 mm. hadden een lengte van 10 en 20 mtr. en bestonden uit één of meerdere delen met daarbij als bijzonderheid dat er, zoals bij 35 mm., ook ingekleurde kopiëen werden uitgebracht. De film zat in een ronde cassette die op de projector werd geplaatst.
Gedeelten uit bestaande films werden tot opzichzelfstaande mini-versies bewerkt, waardoor ze in die lengtes van 10 en 20 meter op het 9,5 mm. formaat konden worden uitgebracht.
De titels en in bepaalde gevallen ook shots, bijvoorbeeld van een landschap waarin de beweging geen rol speelde, bestonden uit één of enkele beelden die tijdens het vertonen van de film een aantal seconden in de projector stil bleven staan door een spermechanisme in het apparaat, dat in werking werd gesteld door de uitsparingen die daarvoor zijdelings in de film waren aangebracht.
Daarna kwamen er ook films in één of meer delen op spoelen van 100 mtr., waardoor ze meer in de oorspronkelijke versie konden worden vertoond. De projector kon daarvoor worden uitgebreid met spoelarmen. Zoals ook met een motor. De slinger, waarmee de projector werd aangedreven, kwam dan te vervallen. Ook de eerste camera’s hadden een slinger, die kon worden vervangen door een los verkrijgbaar veerwerk. In de camera gingen cassettes voor 9 meter film, die men zelf moest vullen. Er was 9,5 mm.negatief en omkeer verkrijgbaar. Van de negatieffilms kon men zelf afdrukken maken op een kopieerapparaat, die eveneens door Pathé werd geleverd.
